Vì sao phải viết trước
Một MVP chạy xong luôn cho ra số liệu. Câu hỏi là ai đọc số liệu đó và theo tiêu chuẩn nào. Nếu tiêu chuẩn được đặt sau khi có số, gần như chắc chắn nó sẽ được đặt sao cho kết quả trông ổn: 4% chuyển đổi là "khá tốt cho giai đoạn đầu", 20 khách trả tiền là "tín hiệu tích cực". Không ai nói dối; chỉ là đội đã bỏ công sức và muốn công sức đó có ý nghĩa.
Problem brief là một trang viết trước khi xây, chốt lại: ta đang giải vấn đề gì, cho ai, ta tin điều gì, MVP này hỏi câu gì, và con số nào khiến ta tiếp tục, con số nào khiến ta dừng. Nó khác danh sách kiểm tra trước khi xây ở Bài 54: danh sách đó hỏi "đã sẵn sàng chưa", còn brief là cam kết về cách đọc kết quả. Nó cũng là đầu vào cho Bài 56: muốn dừng một MVP đúng lúc, phải có tiêu chí dừng từ trước.
Cấu trúc một problem brief
| Mục | Câu hỏi phải trả lời | Lỗi hay gặp |
|---|---|---|
| Vấn đề | Ai gặp chuyện gì, bao lâu một lần, đang xử lý thế nào? | Viết giải pháp thay cho vấn đề |
| Bằng chứng | Ta biết điều này từ đâu? Bao nhiêu cuộc phỏng vấn, dữ liệu gì? | "Ai cũng biết", "thị trường lớn" |
| Giả định rủi ro nhất | Nếu điều gì sai thì cả ý tưởng sụp? | Liệt kê 15 giả định ngang hàng |
| Câu hỏi của MVP | MVP này trả lời đúng một câu nào? | Muốn một MVP trả lời mọi thứ |
| Loại MVP | Fake door, concierge, pre-sale, prototype...? | Mặc định "làm app" |
| Tiêu chí thành công | Con số nào, trong bao lâu, trên mẫu nào? | "Người dùng thích" |
| Tiêu chí dừng | Con số nào thì ta dừng hoặc đổi hướng? | Bỏ trống |
| Giới hạn | Bao nhiêu tuần, bao nhiêu tiền, bao nhiêu người? | Không có hạn chót |
| Danh sách "không" | Những gì cố ý không làm trong lần này? | Bỏ qua, rồi phạm vi phình ra |
Viết tiêu chí cho đúng
Một tiêu chí tốt có bốn thành phần: con số, mẫu số, thời gian, và người quyết. Thiếu một thành phần là có kẽ hở để diễn giải lại.
| Tiêu chí mơ hồ | Tiêu chí dùng được |
|---|---|
| "Nhiều người quan tâm" | ≥ 8% khách truy cập trang đích bấm "Đăng ký dùng thử", trên tối thiểu 600 lượt truy cập, trong 3 tuần |
| "Khách hài lòng" | ≥ 6/10 khách dùng thử quay lại dùng lần hai trong 14 ngày |
| "Có người chịu trả tiền" | ≥ 5 khách chuyển khoản đặt trước, giá 300.000đ, trong 4 tuần |
| "Xem kết quả rồi tính" | Dưới 3% sau 600 lượt: dừng. Từ 3% đến 8%: phỏng vấn 5 người rồi chạy lại một lần. Trên 8%: làm bản tiếp theo |
Ba nguyên tắc khi đặt ngưỡng:
- Đặt ngưỡng từ kinh tế, không từ cảm giác. Nếu mô hình kinh doanh cần 5% chuyển đổi để có lãi, ngưỡng thành công không thể là 2%.
- Đặt mẫu số tối thiểu. 3 trên 5 người không phải 60%; đó là 3 người.
- Người quyết phải được ghi tên. Một người, không phải "cả đội".
Ví dụ giả định: phần mềm sổ sách cho nhà thuốc
Ví dụ dưới đây là giả định, dùng để minh họa.
Một nhóm ở TP.HCM muốn làm phần mềm quản lý hạn dùng thuốc cho nhà thuốc nhỏ lẻ. Brief của họ:
| Mục | Nội dung |
|---|---|
| Vấn đề | Nhà thuốc 1-2 người hủy thuốc hết hạn vài triệu đồng mỗi quý vì theo dõi bằng sổ tay |
| Bằng chứng | 14 cuộc phỏng vấn chủ nhà thuốc ở 3 quận; 10 người kể tự kiểm kho bằng tay mỗi tháng |
| Giả định rủi ro nhất | Chủ nhà thuốc chịu nhập lô và hạn dùng khi nhận hàng, mỗi lần nhập |
| Câu hỏi của MVP | Sau 4 tuần, họ có còn nhập đều không? |
| Loại MVP | Concierge: nhóm cung cấp mẫu bảng tính và gọi nhắc; chưa viết phần mềm |
| Thành công | ≥ 6/10 nhà thuốc vẫn nhập ≥ 80% lô hàng ở tuần thứ 4 |
| Dừng | ≥ 7/10 nhà thuốc bỏ nhập trước tuần thứ 3 |
| Vùng giữa | Phỏng vấn lại, thử nhập bằng chụp ảnh hóa đơn, chạy lại 4 tuần một lần duy nhất |
| Giới hạn | 6 tuần, 2 người, không quá 15 triệu đồng |
| Không làm | Không làm app, không kết nối máy bán hàng, không làm báo cáo doanh thu |
| Người quyết | Trưởng nhóm sản phẩm |
Ký trước, đọc sau
Một thói quen nhỏ khiến brief có hiệu lực: trước khi bắt đầu, gửi brief cho người tài trợ hoặc quản lý và xin họ đồng ý với tiêu chí dừng, không chỉ với kế hoạch. Khi kết quả về, đọc to tiêu chí trước, rồi mới mở số liệu. Cách làm đơn giản này giảm đáng kể việc dời cột gôn.
Làm ngay
- Mở Problem brief template và viết brief cho MVP bạn đang làm hoặc sắp làm, tối đa một trang.
- Viết tiêu chí theo ba vùng: thành công, vùng giữa (chạy lại một lần với thay đổi gì), dừng.
- Kiểm tra từng tiêu chí có đủ con số, mẫu số, thời gian, người quyết.
- Gửi brief cho một người ngoài đội và hỏi: "Với con số nào thì bạn nghĩ ta nên dừng?" Nếu câu trả lời khác của bạn, thống nhất trước khi xây.