Vì sao phải nhận ra sớm
Một đội tư duy tất định trên bài toán xác suất không thất bại ồn ào. Nó thất bại bằng cách trôi: sáu tháng, nhiều công việc, nhiều báo cáo xanh, và không có gì lên sản phẩm. Ba lý do phổ biến: không ai định nghĩa được "xong", mọi người chờ chất lượng "đủ cao" theo một tiêu chuẩn không ai viết ra, và nửa thứ hai của sản phẩm — đường xử lý khi sai — chưa được nghĩ tới.
Dưới đây là sáu dấu hiệu nghe được trong các cuộc họp. Chúng là dấu hiệu tốt vì bạn nghe được chúng mà không cần đọc code.
Sáu câu nói và điều chúng tiết lộ
| Câu nói trong họp | Điều nó tiết lộ | Câu bạn nên hỏi lại |
|---|---|---|
| "Nó vẫn còn sai." | Coi sai là lỗi, không phải một tỉ lệ cần định giá | "Sai bao nhiêu phần trăm, ở nhóm ca nào, và so với người làm tay là bao nhiêu?" |
| "Để tôi demo cho anh xem." | Dùng ca lẻ làm bằng chứng chất lượng | "Trên bộ ca kiểm, kết quả thế nào? Cho tôi bảng theo từng ca." |
| "Cần thêm hai tuần nữa là xong." | Coi cải thiện mô hình như việc xây dựng | "Hai tuần đó sẽ thử những gì, và nếu không lên thì ta làm gì?" |
| "Khi nào chính xác hơn thì mới ra mắt được." | Không có ngưỡng, nên không bao giờ đủ | "Ngưỡng cụ thể là gì, dựa trên chi phí nào?" |
| "Cái này AI làm được hết mà." | Chưa nghĩ tới ca ngoài phạm vi | "Nó làm gì khi gặp đầu vào ngoài phạm vi? Nó biết từ chối không?" |
| "Tuần trước ca này chạy đúng rồi." | Chưa chấp nhận kết quả không cố định | "Ta có khoá phiên bản mô hình chưa? Bộ ca có chạy theo lịch không?" |
Dấu hiệu trong tài liệu, không chỉ trong lời nói
Ba thứ kiểm được trong năm phút:
- Đọc tiêu chí nghiệm thu. Nếu nó viết "phải chính xác" mà không có số và không trỏ tới một bộ ca, đội đang dùng khuôn cũ.
- Hỏi bộ ca kiểm ở đâu. Nếu câu trả lời là "chúng tôi test khi có thay đổi" hoặc "có trong máy của bạn X", nó không tồn tại như một tài sản.
- Hỏi ai sở hữu định nghĩa "đúng". Nếu câu trả lời là đội kỹ thuật, thì đội kỹ thuật đang ra quyết định nghiệp vụ — và họ sẽ chọn ca họ hiểu.
Bốn câu hỏi biến một cuộc họp trạng thái thành một cuộc họp có ích
Thay bốn câu bạn đang hỏi bằng bốn câu này:
| Thay vì hỏi | Hãy hỏi |
|---|---|
| "Xong chưa?" | "Trên bộ ca kiểm, ta đang ở đâu so với ngưỡng, theo từng nhóm?" |
| "Còn lỗi gì không?" | "Kiểu sai nào đang xảy ra mà không ai phát hiện được?" |
| "Bao giờ ra mắt?" | "Với chất lượng hôm nay, ta ra mắt cho nhóm nào được, với đường xử lý sai nào?" |
| "Cần gì để tốt hơn?" | "Nếu ba tuần nữa không cải thiện, phương án thay thế là gì?" |
Câu thứ ba mở một khả năng mà tư duy tất định che mất: ra mắt một phần. Chất lượng hôm nay có thể đã đủ cho nhóm ca A (60% lưu lượng) trong khi nhóm C vẫn qua người. Đó là cách một dự án AI ra được sản phẩm trước khi hoàn hảo.
Điều bạn phải tự sửa trước
Đội sẽ nói ngôn ngữ mà lãnh đạo thưởng. Nếu bạn vẫn hỏi "xong chưa" và vẫn hài lòng khi xem demo, đội sẽ tiếp tục chuẩn bị demo. Nên bài này không phải về việc sửa đội — nó về việc đổi câu hỏi bạn hỏi, và để đội tự điều chỉnh theo.
Một thay đổi cụ thể có hiệu lực nhanh: trong cuộc họp trạng thái tới, từ chối xem demo cho đến khi có bảng kết quả trên bộ ca. Một lần làm thế là đủ để cả đội hiểu tiêu chuẩn đã đổi.
Một dấu hiệu ở phía bạn
Dấu hiệu thứ bảy, và nó ở phía lãnh đạo: nếu bạn thấy mình dễ chịu hơn sau khi xem một demo so với sau khi đọc một bảng số, bạn vẫn đang dùng bản năng tất định. Demo cho cảm giác chắc chắn mà nó không có quyền cho.
Làm ngay
Trong cuộc họp dự án AI tới, chỉ hỏi bốn câu ở bảng trên và không hỏi gì khác. Ghi lại câu nào đội không trả lời được — đó là danh sách việc thật của dự án, và nó thường khác hẳn danh sách hiện có.