Ca 1 — Nói với người không được thăng tiến
Đây là ca dễ làm hỏng nhất vì nó đụng vào lòng tự trọng và kỳ vọng dài hạn.
Nguyên tắc 1: không đổ cho quy trình. "Hội đồng quyết định thế" là cách né tránh và nó khiến người nghe không học được gì. Bạn là người truyền đạt, hãy sở hữu thông điệp.
Nguyên tắc 2: nói rõ khoảng cách, cụ thể tới mức hành động được. Không phải "em cần chín hơn" mà "vị trí này cần người từng dẫn một dự án liên phòng ban từ đầu tới cuối. Em chưa có lần nào. Đó là khoảng cách chính."
Nguyên tắc 3: đừng hứa kỳ sau. Nếu bạn không kiểm soát được, đừng hứa. Thay vào đó hãy nói điều bạn kiểm soát được: "Anh sẽ tìm cho em một dự án như thế trong quý tới."
Nguyên tắc 4: chuẩn bị cho khả năng họ rời đi. Một số người sẽ đi, và đó là lựa chọn hợp lý của họ. Cách bạn xử lý cuộc nói chuyện này quyết định họ đi trong trạng thái nào và nói gì về công ty bạn sau đó.
Ca 2 — Chấm dứt hợp đồng
Nguyên tắc bao trùm: người bị cho nghỉ không nên ngạc nhiên. Nếu họ ngạc nhiên, đó là thất bại của quản lý, không phải của họ. Mọi cuộc trao đổi trước đó lẽ ra đã báo hiệu.
Cấu trúc cuộc nói chuyện này khác các cuộc khác: nó ngắn, rõ, và không thảo luận.
- Nói kết quả trong 30 giây đầu. "Anh có tin không vui. Chúng ta quyết định chấm dứt hợp đồng, ngày cuối cùng là 30 tháng này." Kéo dài phần mở đầu là tàn nhẫn.
- Nêu lý do một lần, ngắn gọn, không tranh luận. Bạn không cần thuyết phục họ đồng ý.
- Chuyển sang phần thực tế ngay: lương, bảo hiểm, bàn giao, giấy tờ, hỗ trợ tìm việc nếu có. Người ta cần biết ngày mai mình sống thế nào.
- Đừng nói "anh hiểu cảm giác của em". Bạn không hiểu, và câu đó nghe rỗng.
- Chuẩn bị sẵn văn bản để họ đọc lại sau, vì họ sẽ không nhớ chi tiết.
Sau khi một người rời đi
Hai việc thường bị bỏ:
- Nói với đội, sớm và trung thực trong giới hạn cho phép. Im lặng tạo tin đồn, và tin đồn luôn tệ hơn sự thật. Không cần nêu chi tiết riêng tư, chỉ cần xác nhận việc đã xảy ra và ai tiếp nhận công việc.
- Xem lại phần của mình. Có phải người này lẽ ra không nên được tuyển? Có phải họ chưa từng được nói rõ kỳ vọng? Gần như luôn có một bài học cho quản lý trong mỗi lần chấm dứt.
Sai lầm thường gặp
- Đổ cho quy trình hoặc hội đồng thay vì sở hữu thông điệp.
- Hứa kỳ sau sẽ được khi bạn không kiểm soát được điều đó.
- Để người bị cho nghỉ ngạc nhiên.
- Kéo dài phần mở đầu của cuộc nói chuyện chấm dứt.
- Im lặng với đội sau khi ai đó rời đi.
Checklist kết bài
- [ ] Tôi nói rõ khoảng cách cụ thể tới mức hành động được.
- [ ] Tôi chỉ hứa điều mình kiểm soát được.
- [ ] Người bị chấm dứt hợp đồng không ngạc nhiên.
- [ ] Tôi nói với đội sớm và xem lại phần trách nhiệm của mình.
Ca 1 — bốn nguyên tắc, và cái nào quan trọng nhất
| Nguyên tắc | Nghĩa là |
|---|---|
| Không đổ cho quy trình | "Hội đồng quyết định thế" là né tránh; bạn là người truyền đạt, hãy sở hữu thông điệp |
| Nói rõ khoảng cách, cụ thể tới mức hành động được | Không phải "em cần chín hơn" mà "vị trí này cần người từng dẫn một dự án liên phòng ban từ đầu tới cuối" |
| Đừng hứa kỳ sau | Nếu bạn không kiểm soát được, đừng hứa |
| Nói điều bạn kiểm soát được | "Anh sẽ tìm cho em một dự án như thế trong quý tới" |
Chuẩn bị cho câu hỏi khó nhất
"Vậy em cần làm gì để lần sau được?"
Đây là câu bạn phải trả lời được trước khi vào phòng. Câu trả lời tốt có ba phần: khoảng cách cụ thể, một việc làm được trong quý tới, và điều bạn sẽ làm để giúp.
Câu trả lời "em cứ làm tốt việc hiện tại đi" là câu tệ nhất: nó không hành động được, và nó ngầm nói rằng lý do thật không được nói ra.
Ca 2 — chấm dứt: ba điều
Ngắn. Cuộc nói chuyện chấm dứt nên dưới mười lăm phút. Quyết định đã xong; kéo dài chỉ làm cả hai đau hơn.
Rõ ngay từ câu đầu. Đừng để người ta ngồi ba phút không biết chuyện gì. Câu đầu tiên nói thẳng.
Chuyển sang việc cụ thể. Sau khi nói xong, chuyển ngay sang những gì xảy ra tiếp: ngày cuối, bàn giao, quyền lợi, người liên hệ. Sự cụ thể giúp người ta có chỗ để đặt sự chú ý.
Và: đừng nói "anh hiểu cảm giác của em." Bạn không phải người vừa mất việc.
Sau cả hai ca
Với ca 1, người đó vẫn ở trong đội. Ba tháng tiếp theo quyết định họ ở lại hay đi — và điều quyết định không phải lời hứa, mà là việc bạn có làm điều đã nói không. Nếu bạn hứa tìm một dự án, hãy tìm.
Làm ngay
Nếu bạn sắp có ca 1: viết trước câu trả lời cho "em cần làm gì để lần sau được", đủ ba phần. Nếu bạn không viết được, đó là dấu hiệu bạn chưa biết khoảng cách thật — và cuộc nói chuyện sẽ không giúp được ai. <!--/les-append-->