Roadmap theo outcome vẫn có thể lệch
Bài 4 dạy bạn gắn mọi việc với một cược chiến lược. Cách đó trả lời câu hỏi vì sao làm việc này. Nhưng nó chưa trả lời một câu hỏi khác mà lãnh đạo kỹ thuật và tài chính sẽ hỏi: năng lực của đội đang chia cho những loại việc nào? Một roadmap mà mọi mục đều gắn cược vẫn có thể dồn 80% sức vào tính năng mới, bỏ mặc hệ thống đang chậm dần, và không dành một tuần nào cho thứ sẽ nuôi công ty sau hai năm nữa.
Sự lệch này hiếm khi do ai cố ý. Nó do áp lực không đều: sales và khách lớn lên tiếng cho tính năng mới mỗi ngày, còn nợ kỹ thuật và cược dài hạn không có ai đứng ra nói. Không đo thì phần im lặng luôn thua.
Roadmap 4D là cách nhìn roadmap qua bốn loại đầu tư, rồi chủ động quyết định tỷ lệ cho từng loại.
Bốn loại đầu tư
| Loại | Là gì | Ví dụ | Nếu bằng 0 thì sao | Nếu quá nhiều thì sao |
|---|---|---|---|---|
| Việc mới | Năng lực mới, mở thêm giá trị hoặc thị trường | Thêm đặt bàn trước cho quán ăn | Sản phẩm đứng yên, đối thủ vượt | Sản phẩm phình to, chất lượng tụt |
| Cải tiến | Làm thứ đang có tốt hơn, đẩy chỉ số hiện tại | Rút ngắn thao tác gọi món từ 6 xuống 3 chạm | Tính năng cũ mục dần, churn tăng | Tối ưu từng phần trăm, không có bước nhảy |
| Nền tảng | Hạ tầng, nợ kỹ thuật, bảo mật, vận hành | Tách dịch vụ in hóa đơn khỏi máy chủ chính | Sự cố tăng, tốc độ giao hàng chậm dần | Đội "dọn nhà" mãi, khách không thấy gì |
| Cược dài hạn | Thử nghiệm cho 1-3 năm tới, kết quả bất định | Thử cho quán nhận đơn qua Zalo | Hai năm sau hết đường tăng trưởng | Đốt nguồn lực vào thứ chưa ai cần |
Quan hệ với cược chiến lược
4D không thay thế cược chiến lược của Bài 4. Hai cách nhìn chồng lên nhau: một cược như "giảm khách rời bỏ" có thể chứa việc cải tiến (sửa luồng thanh toán), việc nền tảng (giảm lỗi đồng bộ) và cả việc mới (báo cáo cuối ngày). Cược trả lời vì sao, 4D trả lời chia sức thế nào.
flowchart TD
A[Cược chiến lược] --> B[Outcome trên roadmap]
B --> C[Gắn mỗi mục một loại 4D]
C --> D[Cộng năng lực theo loại]
D --> E{Lệch so với tỷ lệ mục tiêu}
E -->|Có| F[Đổi mục hoặc đổi tỷ lệ có chủ đích]
E -->|Không| G[Chốt roadmap quý]Tỷ lệ tham khảo theo giai đoạn
Không có tỷ lệ đúng cho mọi công ty. Tỷ lệ phụ thuộc giai đoạn và tình trạng hệ thống:
| Giai đoạn | Việc mới | Cải tiến | Nền tảng | Cược dài hạn |
|---|---|---|---|---|
| Chưa có product-market fit | 60% | 20% | 10% | 10% |
| Đang tăng trưởng | 40% | 30% | 20% | 10% |
| Trưởng thành, cần giữ khách | 25% | 40% | 20% | 15% |
| Hệ thống đang có nhiều sự cố | 20% | 25% | 45% | 10% |
Ví dụ xuyên suốt, BếpNhà
Từ bài này đến Bài 15, ta theo một công ty giả định: BếpNhà, phần mềm bán hàng cho quán ăn nhỏ ở TP.HCM. BếpNhà có 4.200 quán trả phí, tỷ lệ rời bỏ 3,1% mỗi tháng, và 20 kỹ sư chia ba đội. Một quý 12 tuần, năng lực là 20 x 12 = 240 tuần-người.
Khi gắn nhãn 4D cho roadmap quý trước, PM trưởng thấy:
| Loại | Quý trước | Tỷ lệ | Quý tới (đề xuất) | Tỷ lệ |
|---|---|---|---|---|
| Việc mới | 168 tuần-người | 70% | 96 tuần-người | 40% |
| Cải tiến | 48 tuần-người | 20% | 72 tuần-người | 30% |
| Nền tảng | 24 tuần-người | 10% | 48 tuần-người | 20% |
| Cược dài hạn | 0 tuần-người | 0% | 24 tuần-người | 10% |
| Tổng | 240 tuần-người | 100% | 240 tuần-người | 100% |
Cạm bẫy
- Gắn nhãn cho đẹp. Gọi một tính năng sales đòi là "cải tiến" để tỷ lệ trông cân. Quy tắc: nếu khách chưa từng làm được việc đó, nó là việc mới.
- Chia tỷ lệ rồi bỏ đó. Tỷ lệ phải được đo lại cuối quý bằng công thực tế, không phải bằng kế hoạch.
- Cược dài hạn không có câu hỏi. Một cược cần câu hỏi cụ thể và mốc dừng, nếu không nó thành dự án nuôi mãi.
Làm ngay
- Lấy roadmap hoặc danh sách việc quý này của đội bạn, gắn mỗi mục đúng một nhãn trong bốn loại.
- Ước lượng tuần-người cho từng mục và cộng theo loại. So với bảng tỷ lệ theo giai đoạn ở trên.
- Viết một câu cho tỷ lệ bạn muốn quý tới và lý do, kiểu "nền tảng lên 20% vì sự cố giờ cao điểm".
- Đưa tỷ lệ vào mẫu roadmap Now, Next, Later như một dòng tóm tắt ở đầu.