Làm sản phẩm là đặt cược, và nhiều cược sẽ thua
Mọi tính năng mới là một giả thuyết: chúng ta tin làm điều này sẽ thay đổi hành vi người dùng theo một hướng. Nhiều giả thuyết sai. Đó không phải là dấu hiệu bạn làm kém, mà là bản chất của công việc trong điều kiện không chắc chắn. Một đội không bao giờ thất bại thường là một đội chỉ làm những việc quá an toàn.
Nhưng hiểu điều đó bằng lý trí khác với cảm nhận nó khi chính dự án của mình bị dừng. Người làm sản phẩm thường gắn bó sâu với sản phẩm của mình, và chính sự gắn bó đó, vốn là điểm mạnh, khiến thất bại dễ biến thành "mình thất bại".
Dự án của Trang (giả định)
Nhà Sạch ra mắt tính năng "Lịch định kỳ": khách đặt dọn nhà hàng tuần hoặc hai tuần một lần mà không cần đặt lại. Mục tiêu là sau 8 tuần, 15% lượt đặt đến từ lịch định kỳ. Trang dẫn dự án từ nghiên cứu đến ra mắt, mất gần một quý.
Sau 8 tuần, con số là 4%. Phỏng vấn cho thấy khách muốn chọn lại người dọn mỗi lần, và lịch cố định không khớp với cách họ sống. Ban lãnh đạo quyết định tạm dừng phát triển thêm và giữ tính năng ở mức hiện tại.
Tối hôm đó, Trang nghĩ: "Một quý công sức của cả đội đổ đi vì mình đọc sai người dùng. Có lẽ mình không hợp với nghề này."
Tách quyết định khỏi kết quả
Một kết quả xấu có thể đến từ một quyết định tốt gặp may rủi, và một kết quả tốt có thể đến từ một quyết định tồi gặp may. Để đánh giá công việc của mình công bằng, hãy nhìn riêng hai thứ:
| Quyết định và kết quả | Kết quả tốt | Kết quả xấu |
|---|---|---|
| Quyết định tốt | Đáng làm lại | Không may, vẫn học được |
| Quyết định chưa tốt | May mắn, cần sửa cách quyết | Cần học nhiều nhất |
Đổi cách nói với chính mình
Ngôn ngữ ta dùng với bản thân ảnh hưởng đến cách ta đứng dậy. Bảng dưới không phải để "nghĩ tích cực" cho qua chuyện, mà để nói chính xác hơn.
| Câu tự động | Vấn đề | Câu chính xác hơn |
|---|---|---|
| "Mình thất bại." | Biến một sự kiện thành bản chất con người | "Giả thuyết này sai." |
| "Mình luôn đọc sai người dùng." | Từ một lần thành "luôn luôn" | "Lần này mình bỏ sót một câu hỏi quan trọng." |
| "Cả đội mất một quý vì mình." | Nhận toàn bộ trách nhiệm cho một quyết định chung | "Cả đội đã cùng đặt cược và cùng học được một điều." |
| "Mọi người sẽ nghĩ mình kém." | Đoán suy nghĩ người khác | "Mình sẽ hỏi anh Đức đánh giá thế nào." |
Retro không đổ lỗi
Cách tốt nhất để biến thất bại thành bài học là một buổi retro tập trung vào hệ thống, không vào con người. Trang đề xuất với đội ba câu hỏi:
- Chúng ta đã tin điều gì, và dựa trên bằng chứng nào?
- Tín hiệu nào lẽ ra có thể cho thấy sớm hơn rằng giả thuyết sai?
- Lần sau, thay đổi gì trong cách nghiên cứu hoặc thử nghiệm để biết sớm hơn với chi phí thấp hơn?
Nói chuyện với sếp sau thất bại
Trong môi trường có thứ bậc, nhiều người tránh gặp sếp sau khi dự án hỏng, chờ "mọi chuyện lắng xuống". Nhưng im lặng để trí tưởng tượng làm việc, và trí tưởng tượng thường khắc nghiệt hơn thực tế. Trang chủ động xin 30 phút với anh Đức, mang theo kết quả retro, và hỏi thẳng: "Anh đánh giá cách em dẫn dự án này thế nào, và lần sau anh muốn em làm khác điều gì?"
Câu trả lời của anh Đức: quyết định ra mắt là của cả ban, và điều anh muốn lần sau là thử nghiệm nhỏ trước. Không có câu nào về việc Trang "không hợp với nghề". Kỹ năng xin và đưa phản hồi có thêm cách đặt câu hỏi để nhận được phản hồi hữu ích.
Giá trị bản thân rộng hơn công việc
Một lý do thất bại công việc đau đến vậy là khi công việc chiếm gần hết cuộc sống, nó cũng chiếm gần hết cách ta đánh giá bản thân. Những người đứng dậy nhanh sau thất bại thường có nhiều "chân đế": gia đình, bạn bè, một sở thích, một cộng đồng, sức khoẻ. Khi một chân bị lung lay, những chân khác vẫn giữ.
Đây cũng là lý do ranh giới ở bài 5 quan trọng: thời gian ngoài công việc không chỉ để nghỉ, mà để nuôi những phần khác của con người bạn.
Khi buồn bã không qua đi
Thấy buồn, thất vọng, thậm chí mất ngủ vài đêm sau một thất bại lớn là phản ứng bình thường. Nhưng nếu nhiều tuần sau bạn vẫn không ngừng nghĩ về nó, thấy mình vô giá trị, hoặc thấy không còn hy vọng, đó là lúc nói chuyện với bác sĩ hoặc chuyên gia sức khoẻ tâm thần. Nếu có ý nghĩ tự làm hại bản thân, hãy gọi 115 hoặc đến cơ sở cấp cứu gần nhất ngay.
Làm ngay
Chọn một dự án hoặc tính năng của bạn đã không đạt kỳ vọng. Điền vào bảng bốn ô: quyết định khi đó tốt hay chưa tốt, kết quả tốt hay xấu. Viết một bài học cụ thể theo dạng "lần sau, mình sẽ biết sớm hơn bằng cách...". Nếu dự án đó còn nằm trong đầu bạn như "thất bại của mình", viết lại một câu tự động về nó thành câu chính xác hơn.