Bài 15 — Stakeholder bias và cách giảm trong elicitation

Mở đầu — vì sao bài này quan trọng

Hãy hình dung bạn vừa hoàn thành một buổi phỏng vấn rất "ngọt": stakeholder gật gù, trả lời trôi chảy, đưa ra hàng loạt yêu cầu rõ ràng. Bạn về viết tài liệu, dev build đúng từng dòng, QA test pass hết. Vậy mà ba tháng sau khi release, người dùng thật than phiền sản phẩm "không đúng cái họ cần". Chuyện gì đã xảy ra?

Phần lớn các trường hợp như vậy không phải vì bạn ghi chép sai, mà vì thông tin đầu vào đã bị bóp méo ngay từ trong đầu stakeholder — và bạn vô tình chép lại nguyên xi sự bóp méo đó. Đó chính là…